03 Temmuz 2026
BD Sayı: 2026/11

Uluslararası Kooperatifler Günü

Dünyada üçüncü yol/sektör olarak kabul gören ve önemi her geçen gün daha fazla anlaşılmaya başlayan kooperatiflerin sosyal ve ekonomik hayattaki değeri ve rolleri tartışmasız biçimde gün yüzüne çıkmıştır. İnsanlık, her geçen gün, kooperatifçiliği birlikte hareket etmenin büyülü bir yolu olarak benimsemekte ve yaşamın pek çok alanına dahil etmektedir. Kooperatifçilik, sosyal ve dayanışma ekonomisinin bir yapısı/örgütlenme biçimi şeklinde dünyada kendine geniş yer bulmaya devam etmektedir. Kooperatifler, sosyal ve ekonomik faaliyetlerin tek çatı altında yürütüldüğü bir taban örgütlenmesidir.

Uluslararası Kooperatifler Günü, dünya kooperatifçiliğin en üst kuruluşu Uluslararası Kooperatif Birliği (ICA)  tarafından 1923 yılında kabul edilen ve her yılın temmuz ayının ilk cumartesi günü kutlanan bir farkındalık günüdür. Her yıl farklı bir tema ile kutlanan bu özel günün 2026 yılı teması ise “Barışçıl Bir Dünya İçin Kooperatifler” olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda, kooperatiflerin sosyal adalet, kapsayıcılık ve dayanışmaya olan katkıları hem teyit edilmekte hem de ön plana çıkarılmaktadır.

2026 yılının teması ve öne çıkarılan kavramlar; ICA’in 2020-2030 Stratejik Planında vurguladığı temel stratejilerle oldukça uyumludur. ICA’in “İkinci Kooperatif On Yılı için İnsan Odaklı Bir Yol” başlığıyla oluşturduğu bu temel strateji belgesinde 5 öncelikli alan şöyle belirlenmiştir;

1. Kooperatif Kimliğinin Korunması ve Güçlendirilmesi (Kimlik),

2. Kooperatif Hareketinin Büyütülmesi(Büyüme),

3. Kapsayıcı Fırsatların Teşvik Edilmesi (Kapsayıcılık),

4. Güçlü Politika ve Mevzuat Ortamının Sağlanması (Yasal Çerçeve),

5. Küresel Sürdürülebilir Kalkınmaya Katkı (Sürdürülebilirlik &Yenilikçilik).

Kooperatifçiliğin değerine ve önemine işaret eden dünya ölçeğinde bir başka gelişme ise Birleşmiş Milletler tarafından 2025 yılının, “Kooperatifler Daha İyi Bir Dünya Kurarlar” temasıyla Uluslararası Kooperatifler Yılı ilan edilmesi olmuştu. Geçtiğimiz yıl boyunca, kooperatifçiliğin mevcut durumu, vizyon arayışları ve beklentileri dünyanın hemen her köşesinde yapılan etkinliklerle ele alınmıştır.

Günümüzde savaşlar, ekonomik krizler, sosyal krizler, iklim değişikliği, pandemi gibi insanlığı açıktan ve yakından tehdit eden büyük tehditler ve tehlikeler karşısında kooperatifçilik, eskiden beri bilinmekle birlikte çağdaş niteliği giderek güçlenen bir yol/yöntem olarak esaslı ve kapsayıcı çözümler sunmaktadır. Kooperatifçiliğin evrensel ilkeleri ve değerleri ışığında yapılan faaliyetler, sınırları aşan etkilere sahip olabilmektedir. Öyle ki dünyanın en büyük ekonomilerine sahip ülkelerde kooperatifçilik; üretim, tüketim, paylaşım ve dayanışmanın en önde gelen uygulama alanlarına sahiptir. Kooperatifler, bu ülkelerde sosyal rolleri kadar ekonomik rolleri ile de kapsayıcı ve belirleyici çalışmalar yürütmektedir. Örneğin Fransa’da bütün kooperatiflerin milli gelire katkısı, %15 seviyesine ulaşmıştır.  Pek çok gelişmiş ülkede kooperatifler; tarım, gıda, sağlık, finans, sigorta başta olmak üzere faaliyette bulundukları sektörlerde öncü ve oyun kurucu konumuna gelmiştir. Kooperatifçilik ekosisteminin başarılı çalışmaları, bu ülkelerin kalkınmasına ve gelişmesine doğrudan etki etmektedir.

Kooperatifçilik deneyimi 150 yılı aşan ülkemizde ise halen ulusal ekonomiye ve istihdama katkı açılarından istenilen seviyeler yakalanamamıştır. 50 bine yaklaşan birim kooperatif sayımız ile gerek üretim ve gerekse tüketimde yeterli etkilere ve kapsayıcılığa ulaşılmamıştır. Oysaki kooperatifçilik, imece kültüründen gelmekle övünen insanlarımız için birçok imkân ve hareket alanını sunabilmektedir. Bu yönüyle ülkemiz kooperatifçiliğinde başta kolaylaştırıcı mevzuat ile eğitim ve farkındalık çalışmaları olmak üzere kapsamlı bir yapılacaklar listesi söz konusudur. Bu çalışmalar yoluyla kamuda, toplumda ve kooperatifçilerde esaslı bir zihniyet değişikliği sağlanması gerekmektedir. Kooperatifçilik ekosistemindeki kazanımlar, sosyal ve ekonomik yansımalarıyla ülkemize yadsınamaz katkılar verecektir.

Kooperatifçiliğin etkileri; yerelden bölgesele, bölgeselden ülke ölçeğine, ülke ölçeğinden dünya ölçeğine ulaşabilmektedir. Yerel/bölgesel esenliklerin toplamı, ülkenin toplamını oluşturmaktadır. Ülkelerin gelişmesi ve etik değerler altında yaşaması, diğer ülkelere de olumlu biçimde yansımaktadır. O nedenle kooperatifçilik, sosyal ve ekonomik rolleri ve görevleri nedeniyle daha barışçıl bir dünya hedefine ulaşmada kilit konumunda olan bir sivil örgütlenme biçimidir.

TARGET olarak Uluslararası Kooperatifler günü dolayısıyla geçmişten bugüne kooperatifçilik fikrine ve hareketine hizmet etmiş kişileri saygıyla selamlar, üçüncü yolun ülke ve dünya ölçeğinde kendine daha kapsayıcı ve etkin yer bulmasını dileriz.

Tarım ve Gıda Etiği Derneği (TARGET)
Yönetim Kurulu